Gjergj Fishta në këndvështrimin e shkencës letrare Shqiptare (Gjatë viteve 1946 – 1990)

Enver Muhametaj

Auteurs

Enver Muhametaj

Résumé

Në korrik të vitit 1945 në artikullin e S. Malëshovës “Roli i kulturës në Shqipërinë e sotme” vlerësohej dhe mbrohej ende me guxim vepra e Fishtës dhe e Konicës me argumentin se “ishte e lidhur ngushtë me Rilindjen e Shqipërisë” dhe kësisoj paraqitej si “pjesë e pandarë e trashëgimit tonë nacional”, përkundër zërave që kërkonin fshirjen e tyre “fare nga defteri”. Edhe në programet dhe tekstet mësimore të lëndës së letërsisë për vitin shkollor 1945-1946, Gj. Fishta si shkrimtar zinte vendin që meritonte në historinë e letërsisë shqipe.

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Références

Ky artikull është vijim i artikullit me të njëjtin titull, botuar në Studime Filologjike, 2007, 3-4, f. 133-155.
L. Kodra, “Roli i kulturës në Shqipërinë e sotme”, Bota e re, Tiranë, 1945, nr. 1, f. 15.
“Fjala e redaksisë”, Literatura jonë, Tiranë, 1947, nr. 1, f. 14.
R. Qosja, “Fishta dhe ne”, Drita, 27 tetor 1991, f. 6.
Dh. Shuteriqi, Histori e letërsisë shqipe, për shkollat e mesme. Botim i Ministrisë së Arsimit dhe të Kulturës, Tiranë, 1955, f. 231. (Kursivi është nga E.M.)
Historia e letërsisë shqipe, në katër vëllime; vëll. III, “Letërsia shqipe e viteve 1912-1939”, Tiranë, 1965, Kap. VII: “Gj. Fishta (18-71-1940), f. 142-
/ - Arkivi i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë.
Po aty, f. 149.
Po aty, f. 162.
V. Bala, Gjergj Fishta (1871-1940), Shkodër, 1961, 15 shkurt, 154 f., Arkivi i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë.
Historia e letërsisë shqiptare (Që nga fillimet deri tek Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare), Botim i Akademisë së Shkencave të RPS të
Shqipërisë, Tiranë, 1983, f. 470.
Po aty, f. 471.
Fjalori enciklopedik shqiptar, Botim i Akademisë së Shkencave të RPSSH, Tiranë, 1985, f. 270-271.
Shih: Migjeni, Vepra, Shtëpia botuese “Naim Frashëri”, Tiranë, 1988, f. XXVIII-XXIX.
I. Kadare, Ardhja e Migjenit në letërsinë shqipe, Tiranë, 1991, f. 39-42.
Shih: Koha Jonë, numër special, 1991, tetor, f. 4.
Për ilustrimin e këtij fakti do të mjaftonte të citonim, ndër të tjera: Giuseppe Schiro junior, Storia della Letteratura Albanese, Milano, 1959, f.
-167; Artikujt shkencorë të E. Koliqit, M. Camajt, K. Gurakuqit, M. Lambertz-it etj., botuar në një numër special (Shejzat, 1961, nr. 11-12) të
revistës Shejzat, përgatitur me rastin e 90-vjetorit të lindjes së Gj. Fishtës; E. Koliqi, Fishta si njeri dhe si poet, Shejzat, 1971, nr. 7-9; N. Resuli, “Tribut Gj. Fishtës, poetit shqiptar”, Hylli i Dritës, Tiranë, 1993, nr. 1, f. 18-27 (Në shënimin që jepet në fund të faqes thuhet se “Ligjërata është mbajtur në Anteneun Antonian të Romës, me rastin e 110-vjetorit të lindjes së Gj. Fishtës. Ajo është botuar italisht në “Risvoglio”, 1971, nr. IX, ndërsa e përkthyer anglisht nga Z. Nikaj është botuar në “Albanian Literature”, Boston, 1987) etj.
Tahir Kolgjini, Shpalime rreth Lahutës, shpalon disa fjalë shqip të përdoruna në “Lahut e Malcis”, Istambul, 1969.
Tahir Kolgjini, burim i cituar, f. XI e parathënies së veprës.
Shih: I. Rugova, Kahe dhe premisa të kritikës letrare shqiptare (1504- 1983), Prishtinë, 1986, f. 289 (22). (Në kllapa, pas numrit të faqes në këtë citim në citimet e tjera nga kjo vepër është vënë numri i bibliografisë komentuese kritikës letrare të studiuesit, ku jepet njoftimi për botimin e veprave të Fishtës ose përmenden artikujt për to).
Për këtë, shih: Po aty, f. 297 (57); f. 302 (79); f. 304 (92); f. 305 (100+101+102); f. 307 (110); f. 325 (223); f. 360 (490); f. 291 (37); f. 292 (38,
; f. 296 (52).
I. Sheme - I. Rugova, Bibliografi e kritikës letrare shqiptare '44-74, Prishtinë, 1976, f.
Në këtë bibliografi jepen artikuj përkujtimorë të botuar për M. Kutelin, K. Floqin, A. Asllanin, ndërkohë që në shtypin letrar e periodik që dilte brenda Shqipërisë politike nuk botohet thuajse asgjë për ta.
Shih: Sh. Nushi, Kritik me shije të hollë letrare (Me rastin e 30-vjetorit të vdekjes së F. Konicës), “Rilindja”, Prishtinë, 1973, 17, II, f. 14.
Shih: I. Rugova - S. Hamiti, Kritika letrare (Tekste. Shënime. Komente). Redaksia e botimeve Rilindja, Prishtinë 1979. (Këtu botohen studime e artikuj kritikë të F. Konicës (f. 45-81), të Krist Malokit (f. 191-296), për të cilët as guxohej të botohej apo të shkruhej në Shqipërinë e periudhës së diktaturës si dhe të E. Çabejt, M. Kutelit, L. Poradecit e S. Luarasit, studimet e të cilëve, të paktën deri në kohën e botimit të kësaj vepre në Shqipërinë e këtej kufirit shtetëror thuajse ishin injoruar.
Shih: E. Mehmeti, “Lahuta e Malcis” dhe eposi popullor. Botuar në: Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare.
(Përmbledhje e ligjëratave dhe e kumtesave të lexuara në Seminaret e XV e XVI - 1989 - 1990). Prishtinë, 1995, f. 15-18. / - Kjo kumtesë është botuar edhe në revistën Jeta e Re, Prishtinë, 1990, Nr. 11-12, f. 1489-1497. Ky numër tematik i kësaj reviste i kushtohet Gj. Fishtës. Lëndën e saj e përbëjnë studime, artikuj, kujtime etj. thuajse tërësisht të botuara më parë në përmbledhjen me studime (Tiranë, 1943) si dhe në numrin tematik të revistës Shkëndia (Tiranë, 1941). Por fakti që botimi i këtij numri tematik të revistës Jeta e Re, që i kushtohet tërësisht paraqitjes së jetës dhe analizës e vlerësimit të shumanshëm të veprës letrare të Gj. Fishtës dhe vendit të tij në letërsinë shqipe, u mundësua
vetëm nga fundi i vitit 1990, dëshmon qartë se vetëm në këtë kohë u krijua klima e përshtatshme politike për rehabilitimin dhe rivlerësimin e veprës së shkrimtarit tonë të shquar e patriot.

Références

Ky artikull është vijim i artikullit me të njëjtin titull, botuar në Studime Filologjike, 2007, 3-4, f. 133-155.

L. Kodra, “Roli i kulturës në Shqipërinë e sotme”, Bota e re, Tiranë, 1945, nr. 1, f. 15.

“Fjala e redaksisë”, Literatura jonë, Tiranë, 1947, nr. 1, f. 14.

R. Qosja, “Fishta dhe ne”, Drita, 27 tetor 1991, f. 6.

Dh. Shuteriqi, Histori e letërsisë shqipe, për shkollat e mesme. Botim i Ministrisë së Arsimit dhe të Kulturës, Tiranë, 1955, f. 231. (Kursivi është nga E.M.)

Historia e letërsisë shqipe, në katër vëllime; vëll. III, “Letërsia shqipe e viteve 1912-1939”, Tiranë, 1965, Kap. VII: “Gj. Fishta (18-71-1940), f. 142-

/ - Arkivi i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë.

Po aty, f. 149.

Po aty, f. 162.

V. Bala, Gjergj Fishta (1871-1940), Shkodër, 1961, 15 shkurt, 154 f., Arkivi i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë.

Historia e letërsisë shqiptare (Që nga fillimet deri tek Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare), Botim i Akademisë së Shkencave të RPS të

Shqipërisë, Tiranë, 1983, f. 470.

Po aty, f. 471.

Fjalori enciklopedik shqiptar, Botim i Akademisë së Shkencave të RPSSH, Tiranë, 1985, f. 270-271.

Shih: Migjeni, Vepra, Shtëpia botuese “Naim Frashëri”, Tiranë, 1988, f. XXVIII-XXIX.

I. Kadare, Ardhja e Migjenit në letërsinë shqipe, Tiranë, 1991, f. 39-42.

Shih: Koha Jonë, numër special, 1991, tetor, f. 4.

Për ilustrimin e këtij fakti do të mjaftonte të citonim, ndër të tjera: Giuseppe Schiro junior, Storia della Letteratura Albanese, Milano, 1959, f.

-167; Artikujt shkencorë të E. Koliqit, M. Camajt, K. Gurakuqit, M. Lambertz-it etj., botuar në një numër special (Shejzat, 1961, nr. 11-12) të

revistës Shejzat, përgatitur me rastin e 90-vjetorit të lindjes së Gj. Fishtës; E. Koliqi, Fishta si njeri dhe si poet, Shejzat, 1971, nr. 7-9; N. Resuli, “Tribut Gj. Fishtës, poetit shqiptar”, Hylli i Dritës, Tiranë, 1993, nr. 1, f. 18-27 (Në shënimin që jepet në fund të faqes thuhet se “Ligjërata është mbajtur në Anteneun Antonian të Romës, me rastin e 110-vjetorit të lindjes së Gj. Fishtës. Ajo është botuar italisht në “Risvoglio”, 1971, nr. IX, ndërsa e përkthyer anglisht nga Z. Nikaj është botuar në “Albanian Literature”, Boston, 1987) etj.

Tahir Kolgjini, Shpalime rreth Lahutës, shpalon disa fjalë shqip të përdoruna në “Lahut e Malcis”, Istambul, 1969.

Tahir Kolgjini, burim i cituar, f. XI e parathënies së veprës.

Shih: I. Rugova, Kahe dhe premisa të kritikës letrare shqiptare (1504- 1983), Prishtinë, 1986, f. 289 (22). (Në kllapa, pas numrit të faqes në këtë citim në citimet e tjera nga kjo vepër është vënë numri i bibliografisë komentuese kritikës letrare të studiuesit, ku jepet njoftimi për botimin e veprave të Fishtës ose përmenden artikujt për to).

Për këtë, shih: Po aty, f. 297 (57); f. 302 (79); f. 304 (92); f. 305 (100+101+102); f. 307 (110); f. 325 (223); f. 360 (490); f. 291 (37); f. 292 (38,

; f. 296 (52).

I. Sheme - I. Rugova, Bibliografi e kritikës letrare shqiptare '44-74, Prishtinë, 1976, f.

Në këtë bibliografi jepen artikuj përkujtimorë të botuar për M. Kutelin, K. Floqin, A. Asllanin, ndërkohë që në shtypin letrar e periodik që dilte brenda Shqipërisë politike nuk botohet thuajse asgjë për ta.

Shih: Sh. Nushi, Kritik me shije të hollë letrare (Me rastin e 30-vjetorit të vdekjes së F. Konicës), “Rilindja”, Prishtinë, 1973, 17, II, f. 14.

Shih: I. Rugova - S. Hamiti, Kritika letrare (Tekste. Shënime. Komente). Redaksia e botimeve Rilindja, Prishtinë 1979. (Këtu botohen studime e artikuj kritikë të F. Konicës (f. 45-81), të Krist Malokit (f. 191-296), për të cilët as guxohej të botohej apo të shkruhej në Shqipërinë e periudhës së diktaturës si dhe të E. Çabejt, M. Kutelit, L. Poradecit e S. Luarasit, studimet e të cilëve, të paktën deri në kohën e botimit të kësaj vepre në Shqipërinë e këtej kufirit shtetëror thuajse ishin injoruar.

Shih: E. Mehmeti, “Lahuta e Malcis” dhe eposi popullor. Botuar në: Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare.

(Përmbledhje e ligjëratave dhe e kumtesave të lexuara në Seminaret e XV e XVI - 1989 - 1990). Prishtinë, 1995, f. 15-18. / - Kjo kumtesë është botuar edhe në revistën Jeta e Re, Prishtinë, 1990, Nr. 11-12, f. 1489-1497. Ky numër tematik i kësaj reviste i kushtohet Gj. Fishtës. Lëndën e saj e përbëjnë studime, artikuj, kujtime etj. thuajse tërësisht të botuara më parë në përmbledhjen me studime (Tiranë, 1943) si dhe në numrin tematik të revistës Shkëndia (Tiranë, 1941). Por fakti që botimi i këtij numri tematik të revistës Jeta e Re, që i kushtohet tërësisht paraqitjes së jetës dhe analizës e vlerësimit të shumanshëm të veprës letrare të Gj. Fishtës dhe vendit të tij në letërsinë shqipe, u mundësua

vetëm nga fundi i vitit 1990, dëshmon qartë se vetëm në këtë kohë u krijua klima e përshtatshme politike për rehabilitimin dhe rivlerësimin e veprës së shkrimtarit tonë të shquar e patriot.

Gjergj Fishta në këndvështrimin e shkencës letrare Shqiptare (Gjatë viteve 1946 – 1990)

Auteurs

Résumé

Téléchargements

Références

Références

Téléchargements

Publiée

Comment citer

Numéro

Rubrique

Licence

rrethprojektit

About the Journal

mostviewed

Langue

Informations