Spiro Floqi për valencën e foljeve

Abstract

Spiro Floqi është një gjuhëtar i shquar shqiptar me një kontribut të spikatur në fushën e sintaksës së shqipes. Studimet sintaksore në gjuhësinë shqiptare në vitet 50-70 të shekullit të kaluar ishin ende në fillimet e veta. Floqi, jo vetëm që shquhet si një pionier në studimet sintaksore, por me punimet e tij sintaksa e shqipes kapërceu një prapambetje të trashëguar nga e kaluara në disa koncepte themelore. Me S. Floqin fillon një konceptim i ri modern në sintaksën e gjymtyrëve dhe në sintaksën e periudhës. Artikujt e tij për togfjalëshin, për një sërë periudhash të përshkruara në formë monografish, për rendin e gjymtyrëve në fjali e për rendin e fjalive në periudhë, bënë që të përmbysen një sërë konceptesh të vjetruara e të prapambetura në sintaksë dhe të hapet një perspektivë e re studimesh në këtë fushë. Në mënyrë të përmbledhur, në fushën e sintaksës së shqipes, për mendimin tonë, S. Floqi ka sjellë tri kontribute të rëndësishme. E para, me studimet e S. Floqit ndërtimi i fjalisë nuk u konceptua më si një bashkim mekanik fjalësh, po midis fjalës dhe fjalisë u dallua dhe një njësi tjetër sintaksore, togfjalëshi; e dyta, në sintaksën e periudhës fjalitë që formojnë periudhën nuk u panë si njësi më vete për nga intonacioni dhe kuptimi, po si elementë të një njësie të vetme dhe të lidhura ngushtë njëra me tjetrën; e treta, rendi i gjymtyrëve të fjalisë së varur nuk u pa në raport me lidhëzën që u paraprin gjymtyrëve, po në raport me gjymtyrët kryesore të fjalisë. Gjithashtu, ai vuri re se disa lidhëza me semantikën e tyre ushtrojnë një rol të rëndësishëm në rendin e gjymtyrëve në fjalinë e nënrenditur. Për rendin e fjalive në periudhë ai konstatoi se në gjymtyrëzimin aktual nuk duhet parë rendi i fjalisë kryesore me fjalinë e nënrenditur, por rendi i fjalisë së nënrenditur me gjymtyrët e fjalisë kryesore, duke e konsideruar fjalinë e nënrenditur si një gjymtyrë të fjalisë kryesore. Për të shprehur këto pikëpamje dhe ide të reja ai shkroi një sërë artikujsh