Përtej aljamiados: tekstet shqipe letrare të traditës islame me alfabet grek

(vijon nga numri paraardhës)

Autorët

  • Fatos Dibra

DOI:

https://doi.org/10.62006/sf.v1i3-4.4974

Abstract

Në këtë punim do të prezantojmë disa rezultate të një pune ende në vijim mbi disa tekste të traditës islame, të shkruara me alfabet grek nga autorë bektashianë. Dukuria meriton një vëmendje specifike për shkak se përbën një shembull të pa marrë parasysh sa duhet (përveç përpjekjeve tona) në studimet mbi traditën letrare dhe shkrimore të lëvruar nga autorët myslimanë shqiptarë, përkatësisht shkrimin e teksteve shqipe me përmbajtje fetare islame të prodhuara në gjysmën e dytë të shek. XIX, duke përdorur një alfabet tjetër nga ai arab. Këtë dukuri në kontekstin e letrave shqipe kemi pasur rastin ta shqyrtojmë edhe më parë, por duke u mbështetur kryesisht në një burim të vetëm, i cili është në fakt edhe një prej shembujve më interesantë, për shkak se tekstet që përmban janë shkruar duke përdorur si alfabetin arab, ashtu edhe atë grek. Në këtë artikull do të paraqesim përfundimet që janë arritur duke shfrytëzuar kryesisht gjashtë dorëshkrime me alfabet grek (ku përfshihet edhe dorëshkrimi i sipërpërmendur i shkruar me alfabet arab dhe grek) të autorëve/shkruesve bektashinj të Jugut të Shqipërisë, tekste të cilat përbëjnë edhe korpusin kryesor të materialeve të këtij lloji që njihen nga ana jonë. Në fillim do të bëhet një prezantim i materialit duke paraqitur të dhënat që kemi arritur të nxjerrim rreth autorëve/shkruesve, kohës dhe vendit të shkrimit. Në vijim do të bëhet një pasqyrë e përmbajtjes së dorëshkrimeve dhe e marrëdhënieve të mundshme të teksteve, duke u munduar të nxjerrim në pah edhe disa ngjashmëri dhe ndryshime mes materialeve në fjalë. Në pjesën e fundit do të bëhet një vlerësim rreth kushteve sociale dhe kulturore që kanë mundësuar lindjen e një praktike të tillë shkrimore/letrare dhe rreth vendit që duhet të ketë zënë kjo dukuri në hapësirën e letërsisë dhe të letrave shqipe të shek. XIX, sidomos në kontekstin e traditës letrare islame.

Keywords:

letërsia shqipe e traditës islame, letërsia bektashiane, tekstet shqipe me grafi greke, bektashizmi, sociolinguistika e grafisë së tekstit, kultura shkrimore

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Dorëshkrim, AQSH: F. 143, D. 1708, [s.d.].

  2. Abazi-Egro, Genciana, “Dy dokumente të panjohura mbi jetën e poetit Nezim Berati (shek. XVIII)”, Studime Historike 1-2 (2013), f. 265-271.

  3. Abazi-Egro, Genciana, Hasan Zyko Kamberi - Poezi. Re. Genciana Abazi-Egro. Botimet Albanologjike, Tiranë, 2016.

  4. Abazi-Egro, Genciana, “Literary Patronage of the Albanian Vlora Dynastic Family, 1670-1764”, Polis 18 (2019), f. 5-21.

  5. Abazi-Egro, Genciana, Nezim Berati - Divani shqip. Re. Genciana Abazi-Egro. Toena, Tiranë, 2009.

  6. Abazi-Egro, Genciana, “Nga dorëshkrimet në botimet kritike: mbi procesin e njohjes së letërsisë së bejtexhinjve”, Studime filologjike, 3-4 (2010), f. 169-184.

  7. Abazi-Egro, Genciana, “Sami Frashëri dhe letërsia e bejtexhinjve: një sprovë e parë për botimin e Divanit të Nezim Frakullës”, Studime filologjike, 1-2 (2005), f. 119-164.

  8. Abu-Manneh, Butrus, “Between Heterodox and Sunni Orthodox Islam: The Bektaşi Order in the Nineteenth Century and Its Opponents”, Turkish Historical Review 8.2 (2017), p. 203-218.

  9. Ajeti, Idriz, “Pamje historike e ligjerimit shqip të Gjakovës në fillim të shekullit XIX”, Studime dialektore dhe etimologjike. Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2005, f. 217-302.

  10. Algar, Hamid, “The Ḥurūfī Influence on Bektashism”, Bektachiyya: Études sur l'ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektach. Re. Alexandre Popovic dhe Gilles Veinstein. Éditions Isis, Istanbul, 1995, p. 39-53.

  11. Aliu, Ali, Sabri Hamiti dhe Mehmet Kraja, Historia e letërsisë shqipe: Materialet e Konferencës shkencore, 30-31 tetor 2009, në Prishtinë. Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2010.

  12. Ambros, Edith Gülçin, “Coffee's Elegy on the Death of Tobacco, 1636-1637 by Vardarlı Fazli: An Ottoman Social Parody and its Linguistic Particularities”, "Buyurdum ki...." - the whole world of Ottomanica and beyond: Studies in honour of Claudia Römer. Re. Hülya Çelik, Yavuz Köse dhe Gisela Procházka-Eisl. Brill, Leiden – Boston, 2023, p. 106–124. Ashta, Kolë, Leksiku historik i gjuhës shqipe, III, Universiteti i Shkodrës “Luigj Gurakuqi”, Shkodër, 2000.

  13. Atalay, Besim, Bektaşîlik ve Edebiyatı. Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1340.

  14. Aydemir, Yaşar, “Ravzî’nin Rumeli İzlenimleri”, Turkish Studies 4.2 (2009): 215-235.

  15. Ballgjati, Edmir, Kënga qytetare shkodrane: Nga ‘ahengu’ tek ‘kënga qytetare'. Tezë Doktorature. Qendra e Studimeve Albanologjike, 2014.

  16. Ballgjati, Edmir, “Një dokument i panjohur më parë: notizimi më i hershëm në pentagram në lidhje me këngën tradicionale shqiptare”, Identitet kulturor shqiptar në 100 vjet. Qendra e Studimeve Albanologjike, Tiranë, 2013, f. 131-137.

  17. Balta, Evangelia and Mehmet Ölmez, Between Religion and Language. Eren, Istanbul, 2011.

  18. Barkan, Ömer Lütfi, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I: İstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zâviyeler”, Vakıflar Dergisi 2 (1942): 279-386.

  19. Barkan, Ömer Lütfi, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Sürgünler”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 9.1-4 (1949-1950): 524-569.

  20. Bartl, Peter, Die albanischen Muslime zur Zeit der nationalen Unabhängigkeitsbewegung (1878-1912). Otto Harrassowitz, Wiesbaden, 1968.

  21. Bausani, Alessandro, “Le lingue islamice: interazioni e acculturazioni”, Il mondo islamico tra interazione e acculturazione. Re. Alessandro Bausani dhe Biancamaria Scarcia Amoretti. Roma: Università degli Studi di Roma, Istituto di Studi Islamici, 1981, p. 3-19.

  22. Birge, John Kingsley, The Bektashi Order of Dervishes. Luzac & Co, London, 1937.

  23. Bria, Gianfranco, “The Case of Albanian as an Islamic Language between Muslim Literary Tradition and National Culture”, Eurasian Studies 18 (2020), p. 57-72.

  24. Bruinessen, Martin van, “Review: Irène Mélikoff, Hadji Bektach: un mythe et ses avatars. Genèse et évolution du soufisme populaire en Turquie, Leiden, Brill, 1998”, Turcica 31 (1999), p. 549-553.

  25. Buharaja, Vexhi, “Një vështrim panoramik mbi të kaluarën e Beratit”, Sinani, Shaban. Berat, Beratinus, Buhara: Një udhëtim historik-kulturor nëpër mijëvjeçarët e qytetit. Naimi, Tiranë, 2015, f. 245-284.

  26. Çabej, Eqrem, Shqiptarët midis Perëndimit dhe Lindjes. Re. Brikena Çabej. MÇM, Tiranë, 1994.

  27. Çabej, Eqrem, Studime etimologjike në fushë të shqipes K-M. Re. Brikena Çabej, Anila Omari dhe Seit Mansaku. Vëll. i 5. Çabej, Tiranë, 2014.

  28. Çağlayan, Bünyamin, Kerbelâ Mersiyeleri. Doktora Tezi: Gazi Üniversitesi, 1997.

  29. Clayer, Nathalie, Aux origines du nationalisme albanais: La naissance d’une nation majoritairement musulmane en Europe. Karthala, Paris, 2007.

  30. Clayer, Nathalie, L'Albanie, pays des derviches: Les ordres mystiques musulmans en Albanie à l'époque post-ottomane (1912-1967). Otto Harrassowiz, Berlin – Wiesbaden, 1990.

  31. Clayer, Nathalie, Në fillimet e nacionalizmit shqiptar: Lindja e një kombi me shumicë myslimane në Evropë. Përkth. Artan Puto. 2. Botime Përpjekja, Tiranë, 2012.

  32. Clayer, Nathalie, “The Myth of Ali Pasha and the Bektashis: The Cosntruction of an 'Albanian Bektashi National History'”, Albanian Identities: Myth and History. Re. Stephanie Schwander-Sievers dhe Bernd J. Fischer. Indiana University Press, Bloomington – Indianapolis, 2002, p. 127-133.

  33. Çollaku, Shaban, “Rryma letrare e bejtexhinjve”, Historia e Letërsisë Shqiptare - që nga fillimet deri te Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare. Re. Dhimitër S. Shuteriqi, etj. Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1983, f. 58-75.

  34. Csirkés, Ferenc, “Turkish /Turkic Books of Poetry, Turkish and Persian Lexicography: The Politics of Language Under Bayezid II.” Treasures of Knowledge: An Inventory of the Ottoman Palace Library (1502/3–1503/4). Volume I: Essays. Re. Gülru Necipoğlu, Cemal Kafadar dhe Cornell H. Fleischer. Leiden - Boston: Brill, 2019, p. 673-733.

  35. Dankoff, Robert, An Evliya Çelebi glossary: unusual, dialectal and foreign words in the Seyahat-name. Harvard University, The Department of Near East Languages and Civilizations, Cambridge, Massachusetts, 1991.

  36. Dankoff, Robert, “The Alexander romance in the Dīwān Lughāt at-Turk”, Humaniora Islamica 1 (1973), p. 233-244.

  37. Dedes, Yorgos. “Blame it on the Turko-Romnioi (Turkish Rums): A Muslim Cretan song on the abolition of the Janissaries.” Between Religion and Language: Turkish-Speaking Christians, Jews and Greek-Speaking Muslims and Catholics in the Ottoman Empire. Re. Evangelia Balta dhe Mehmet Ölmez. Eren, İstanbul, 2011, p. 321-376.

  38. Dedes, Yorgos. “Was there a Greek Aljamiado Literature?”, The Balance of Truth: Essays in Honour of Professor Geoffrey Lewis. Re. Çiğdem Balım-Harding dhe Colin Imber. Istanbul: The Isis Press, 2000, p. 83-98.

  39. Demiraj, Bardhyl, “Aleksandri i Madh i Maqedonisë në mendimin intelektual-albanologjik shqiptar”, Studime Albanologjike 10 (2014), f. 9-23.

  40. Demiraj, Bardhyl dhe Judith I. Haug, “Ein frühes Zeugnis altalbanischer Schriftkultur und Musik: Das Kompendium des ʿAlī Ufuḳī (nach ca. 1635)”, Altalbanische Schriftkultur – aus der Perspektive der historischen Lexikographie und der Philologie der Gegenwart – Akten der 6. deutsch-albanischen kulturwissenschaftlichen Tagung (27. September 2019, Buçimas bei Pogradec, Albanien). Re. Bardhyl Demiraj. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2020, p. 220-238.

  41. Demiraj, Bardhyl, “Mallkimi i epirotit (1483)”, Hylli i Dritës 1 (2012), f. 27-37.

  42. Demiraj, Bardhyl, “Regjistrimet më të hershme në folklorin muzikor shqiptar (ca. 1650)”, Zani i Naltë 16 (2016), f. 16-29.

  43. Dibra, Fatos, 19. Yüzyılda Arnavutluk'ta Kullanılmış Türkçe Üzerine Bir Dil İncelemesi: Güney Arnavutluk'ta Kaleme Alınmış Yunan Harfli Türkçe Bektaşi Cönkleri. Doktora Tezi: İstanbul Üniversitesi, 2021a.

  44. Dibra, Fatos, “Arnavutluk'ta Konuşulmuş/Kullanılmış Türkçeye Dair”, Tehlikedeki Türk Dilleri 3: Disiplinlerarası Yaklaşımlar = Endangered Turkic Languages 3: Interdisciplinary Approaches. Re. Süer Eker dhe Ülkü Çelik Şavk. Vëll. i 4. Ankara-Astana: Uluslararası Türk Akademisi / International Turkic Academy & Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi / Khoja Akhmet Yassawi International Turkish-Kazakh University, 2016, f. 631-674.

  45. Dibra, Fatos, Defteri i Merkos: një interpretim filologjik e gjuhësor. Tezë masteri, Universiteti i Shkodrës, 2013.

  46. Dibra, Fatos, “Evlija Çelebiu dhe origjinat e shqiptarëve”, Përpjekja - Shqiptarët në Perandorinë Osmane 25.36-37 (2020), f. 164-188.

  47. Dibra, Fatos, “Geleneğin Kıyısında, Meydanın Ortasında: Arnavut Bektaşilerinin Yunan Harfli Dinî Metinleri.” Türkistan’dan Balkanlara Türk Sufizmi. Re. Gülşen Seyhan Alışık. Paradigma Akademi, İstanbul, 2021c. 235-262.

  48. Dibra, Fatos, “Italiano Alaturka: Bir Arnavut Bektaşi'sinin İtalyanca Öğrenme Serüveninden bir Kesit”, Cumhuriyetin Yüzüncü Yılında. Süer Eker.

  49. Çağdaş Türkolojinin İzinde. Re. Ülkü Çelik Şavk, etj. Grafiker Yayınları, Ankara, 2023. 423-445.

  50. Dibra, Fatos, “Marrëdhënia fe-gjuhë-grafi në një defter bektashian të gjysmës së dytë të shek. XIX”, Albanohellenica 6 (2018), f. 255-275.

  51. Dibra, Fatos, “Mbi burimin e Fjalorit të Frang Bardhit: Një qasje turkologjike”, Hylli i Dritës 36.2 (2016), f. 71-108.

  52. Dibra, Fatos, Rima e syrit, rima e veshit. 2021b. 30 Maj 2021. <https://peizazhe.com/2021/05/30/rima-e-syrit-rima-e-veshit/>.

  53. Dibra, Fatos, Sulejman Naibi dhe Divani i tij. Universiteti i Shkodërs "Luigj Gurakuqi", Qendra e Studimeve Albanologjike - ACDA, Tiranë, 2022.

  54. Dibra, Fatos, “The Albanian Lexicon of Evliya Çelebi’s Seyahatname in the Context of Old Albanian”, Altalbanische Schriftkultur – aus der Perspektive der historischen Lexikographie und der Philologie der Gegenwart – Akten der 6. deutsch-albanischen kulturwissenschaftlichen Tagung (27. September 2019, Buçimas bei Pogradec, Albanien). Re. Bardhyl Demiraj. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2020, p. 269-314.

  55. Dibra, Fatos, “Yunan Harfli Arnavutça Bir Güfte Mecmuasında Bulunan Altı Yunan Ve Arap Harfli Türkçe Güfte”, 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiriler Kitabı. Re. Feryal Korkmaz. İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2022. 391-426.

  56. Dizdari, Tahir, Fjalor i orientalizmave në gjuhën shqipe. Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam AIITC, Tiranë, 2005.

  57. Domi, Mahir, “Letërsia shqipe me alfabet arab”, Historia e letërsisë shqipe. Vëllimi I: Folklori shqiptar - Letërsia e vjetër shqipe. Re. Dhimitër S. Shuteriqi, Koço Bihiku dhe Mahir Domi. Universiteti Shtetëror i Tiranës, Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Tiranë, 1959a, f. 249-301.

  58. Domi, Mahir, “Sulejman Naibi”, Historia e letërsisë shqipe. Vëllimi I: Folklori shqiptar - Letërsia e vjetër shqipe. Re. Dhimitër S. Shuteriqi, Koço Bihiku dhe Mahir Domi. Universiteti Shtetëror i Tiranës, Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Tiranë, 1959b, f. 268-271.

  59. Duijzings, Ger, “Qerbelaja e Naim Frashërit: Feja dhe politika në Shqipëri”, Përpjekja 15-16 (1999), f. 44-57.

  60. Duman, Ebru, Dervîş Mahfî Muhtâr-Nâme (inceleme-metin) (1a-31b. varaklar arası). Yüksek Lisans Tezi: Kocaeli Üniversitesi, 2020.

  61. Elsie, Robert, “Albanian literature in Greek script. The eighteenth- and early nineteenth-century Orthodox tradition in Albanian writing”, Byzantine and Modern Greek Studies 15.1 (1991), p. 20-35.

  62. Elsie, Robert, “Albanian literature in the Moslem tradition: Eighteenth and early nineteenth century Albanian writing in Arabic script”, Oriens 33 (1992), p. 287-306.

  63. Elsie, Robert, Bektashinjtë shqiptarë: Historia dhe kultura e një rendi dervishësh në Ballkan. Përkth. Gëzim Aliu. Botime Artini, Prishtinë, 2020.

  64. Elsie, Robert, Histori e letërsisë shqiptare. Përkth. Abdurrahman Myftiu. 2. Dukagjini, Pejë, 2001.

  65. Elsie, Robert, “Islam and the Dervish Sects of Albania. An Introduction to Their History, Development and Current Situation”, Islamic Quarterly 42.4 (1998), p. 266-289.

  66. Elsie, Robert, “Leksiku shqip i Evlija Çelebiut i vitit 1662 dhe ç'duhet të dijë dervishi shtegtar”, Studime (1997) 4 (1998), f. 239-249.

  67. Elsie, Robert, The Albanian Bektashi: History and Culture of a Dervish Order. I.B. Tauris, London, 2019.

  68. Elsie, Robert, “The Bellifortis text and early Albanian”, Zeitschrift für Balkanologie 22.2 (1986), p. 158-162.

  69. Elsie, Robert, “The Currents of Moslem and Bektash writing in Albania”, Albanian Catholic Bulletin / Buletini Katolik Shqiptar 15 (1994), p. 172-177.

  70. Ergun, Sadeddin Nüzhet, Bektaşî Edebiyatı Antolojisi: Bektaşî Şairleri ve Nefesleri - Bektaşî Edebiyatı Antolojisi: On Yedinci Asırdanberi Bektaşî-Kızılbaş: Alevî Şairleri ve Nefesleri. 2. baskı. Vëll. e 1-2. Maarif Kitaphanesi, İstanbul, 1955.

  71. Faroqhi, Suraiya, Anadolu'da Bektaşilik. Përkth. Nasuh Barın. Simurg, İstanbul, 2003.

  72. Faroqhi, Suraiya, “Conflict, Accommodation and Long-Term Survival: The Bektashi Order and the Ottoman State (Sixteenth-Seventeenth Centuries)”, Bektachiyya: Études sur l'ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektach. Re. Alexandre Popovic dhe Gilles Veinstein. Éditions Isis, Istanbul, 1995b, p. 171-184.

  73. Faroqhi, Suraiya, “The Bektashis: An Historical Survey.” Bektachiyya: Études sur l’ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektash. Re. Alexandre Popovic dhe Gilles Veinstein. Éditions Isis, Istanbul, 1995a, p. 9-30.

  74. File, Valter, Hasani i Zyko Kamberit - vepra dhe jeta. Instituti i Hulumtimit dhe Publikimit Vlerave Kulturore dhe Artistike, Tiranë, 2010.

  75. Filipović, Milenko S., “Albanisch mit kyrillischen Buchstaben”, Zeitschrift für Balkanologie 7.1-2 (1969-1970), p. 22-23.

  76. Fleming, K. E., The Muslim Bonaparte: Diplomacy and Orientalism in Ali Pasha's Greece. Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 1999.

  77. Frashëri, Kristo, “Sulejman Naibi dhe odisea e Divanit të tij”, Studime filologjike 3-4 (2006), f. 65-79.

  78. Frashëri, Kristo, “Sulejman Naibi dhe vendi që ai zë në letërsinë shqipe të shekullit XVIII”, Perla 62.2 (2012), f. 5-13.

  79. Gavriel, Eftychios, “Transcription Problems of Karamanlidika Texts”, Cries and Whispers in Karamanlidika Books, Proceedings of the First International Conference on Karamanlidika Studies, (Nicosia 11th-13th September 2008). Re. Evangelia Balta dhe Matthias Kappler. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2010, p. 255-265.

  80. Gawrych, George W., “Tolerant Dimensions of Cultural Pluralism in the Ottoman Empire: The Albanian Community, 1800-1912”, International Journal of Middle East Studies 15.4 (1983), p. 519-536.

  81. Gawrych, George. W., The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913. I. B. Tauris, London, 2006.

  82. Gjinaj, Maksim, Petrit Bezhani dhe Nuri Çuni. Bektashizmi në Shqipëri: bibliografi. Albpaper, Tiranë, 2004.

  83. Gjyli, Arif., “Zenel Bastari, vjershëtar i gjysmës së parë”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria Shkencat Shoqërore 1 (1961), f. 148-180.

  84. Hahn, Johan Georg von., Albanesischen Studien. Vëll. i 2. Friedrich Mauke, Jena, 1854.

  85. Hamiti, Abdullah dhe Abdulla Rexhepi, Poezi shqipe me alfabet arab: Nga dorëshkrimi i Bibliotekës Millet në Stamboll Koleksioni i Ali Emirit. Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2022.

  86. Hamiti, Abdullah, Nezim Frakulla dhe divani i tij shqip. Logos-A, Shkup, 2008.

  87. Hamiti, Abdullah, “Rreth një poezie të poetit Turk Ravzi të shekullit të XVI-të kushtuar Dukagjinit”, Malësia 5 (2010), f. 175-181.

  88. Hamiti, Abdullah, “Vështirësitë e leximit të teksteve shqipe me grafi arabe”, Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare: Punimet e materialeve të Seminarit XIX Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare. Prishtinë-Prizren, gusht 2000. Universiteti i Prishtinës, Fakulteti i Filologjisë - Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Prishtinë, 2001, f. 143-157.

  89. Hamiti, Asllan, “Gjorgji Pulevski dhe dy fjalorët shumëgjuhësh të tij”, ANAS Studia humanitatis 3-4 (2014), f. 95-110.

  90. Hamiti, Sabri, “Histori e letërsi”, Historia e letërsisë shqipe: Materialet e Konferencës shkencore, 30-31 tetor 2009, në Prishtinë. Re. Ali Aliu, Sabri Hamiti dhe Mehmet Kraja. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës - Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2010, f. 7-21.

  91. Hammer, Joseph von., Narrative of Travels in Europe, Asia, and Africa in the Seventeenth Century by Evliya Efendi (Vol. I., Part II.). William H. Allen & Co., London, 1854.

  92. Hasluck, Frederick W., "Geographical distribution of the Bektashi", The Annual of the British Scholl at Athens 21 (1914/1915-1915/1916), p. 84-124.

  93. Hasluck, Frederick William, Christianity and Islam under the Sultans. Re. Margaret M. Hasluck. Vëll. i 2. Clarendon Press, Oxford, 1929.

  94. Hasnaj, Ibrahim, Zenel Bastari dhe vepra e tij. Re. Kujtim Ahmataj dhe Pëllumb Katroshi. Argeta LMG, Tiranë, 2003.

  95. Hatibi, Elton, Demir Hani. 2020. 18 10 2022. <https://www.e-zani.org/2020/03/07/demir-hani/>.

  96. Hatibi, Ervin, “Vetmi me njerëz”, Medius (2022).

  97. Hazai, György, “Osmanlı Döneminde Bir İmparatorluk Dili Olarak Türkçe”, Osmanlı Dünyasında Bilim ve Eğitim: Milletlerarası Kongresi (12-15 Nisan 1999). Re. Hidayet Yavuz Nuhoğlu. İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi IRCICA, İstanbul, 2001. 213-220.

  98. Hegyi, O., “Minority and restricted uses of the Arabic alphabet: the Aljamiado phenomenon”, Journal of the American Oriental Society 99.2 (1979), p. 262-269.

  99. Hoxha, Ibrahim D., Nëpër udhën e penës shqiptare: nga historiku i ABC-së dhe i shkrimit shqip. Shtëpia Botuese e Librit Shkollor, Tiranë, 1986.

  100. Hysa, Mahmud, Alamiada shqiptare I: Studime letrare. Logos-A, Shkup, 2000.

  101. Hysa, Mahmud, Alamiada shqiptare II: Studime dhe recensione. Logos-A, Shkup, 2000.

  102. Hysa, Mahmud, “Zenel Bastari”, Alamiada shqiptare I: Studime letrare. Logos-A, Shkup, 2000, f. 179-235.

  103. “Ilahí e Nezimit”, Zani i Naltë 13.5 (1938), f. 130-131.

  104. İnalcık, Halil, “Hüsrev Paşa, Koca.” TDV İslâm Ansiklopedisi. Vëll. i 19. Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 1999. 41-45.

  105. Irakleous, Stelios, “On the Development of Karamanlidika Writing Systems Based on Sources of the Period 1764–1895”, Mediterranean Language Review 20 (2013), p. 57-95.

  106. Ismajli, Rexhep, Tekste të vjetra shqipe. Dukagjini, Pejë, 2000.

  107. Jones, Alan, “The paradox of Quranic assonance”, The Balance of Truth: Essays in Honour of Professor Geoffrey Lewis. Re. Çiğdem Balim-Harding dhe Colin Imber. The Isis Press, Istanbul, 2000, p. 179-192.

  108. Jubany, Giuseppe, re., Racolte di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi. Përkth. Giuseppe Jubany. Tipografia del Lloyd Austriaco, Trieste, 1871.

  109. Kafadar, Cemal, “How Dark is the History of the Night, How Black the Story of Coffee, How Bitter the Tale of Love: The Changing Measure of Leisure and Pleasure in Early Modern Istanbul”, Medieval and Early Modern Performance in the Eastern Mediterranean. Re. Arzu Öztürkmen dhe Evelyn Birge Vitz. Turnhout: Brepols, 2014, p. 243–269.

  110. Kaleshi, Hasan, Kontributi i shqiptarëve në dituritë islame. Logos-A, Tiranë-Shkup-Prishtinë, 2013.

  111. Kaleshi, Hasan, “Letërsia shqipe Aljamiado”, Përpjekja 25.36-37 (2020), f. 139-162.

  112. Kaleshi, Hasan, “Roli i shqiptarëve në letërsitë orientale”, Seminari i kulturës shqiptare për të huaj 2 (Përmbledhje e ligjëratave të mbajtura në

  113. seminarin e vitit 1975). Fakulteti Filozifik i Prishtinës, Prishtinë, 1976, f. 151-217.

  114. Kaleši, Hasan, “Albanska aljamiado književnost”, Prilozi za Orijentalnu Filologiju 1966-67 16-17 (1970): 49-76.

  115. Kaleši, Hasan, “Prilog poznavanju arbanaske književnosti iz vremena Preporoda (arbanaska književnost na arapskom alfabetu)”, Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja 1 (1956): 352-388.

  116. Kaplan, Yunus, “Fehîm-i Kadîm’in Bahr-ı Tavîl’i”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 16 (2016): 167-176.

  117. Kappler, Matthias, “"Kelimat": a Turkish-Greek Word List for Ottoman Primary Schools in Crete”, Turkish language contacts in South-Eastern Europe - Articles in Italian, German, French and English. Isis Press, Istanbul, 2002, p. 181-102.

  118. Kappler, Matthias, “A proposito di ‘ortografia caramanlidica’”, Turcica et Islamica - Studi in memoria di Aldo Gallotta. Re. Ugo Marazzi. Università di Napoli "L'Orientale", Dipartimento di Studi Orientali, Napoli, 2003, p. 309-339.

  119. Kappler, Matthias, “Fra religione e lingua/grafia nei Balcani: i musulmani grecofoni (XVIII-XIX sec.) e un dizionario rimato ottomano-greco di Creta.” Oriente Moderno 15 (76).3 (1996), p. 79-112.

  120. Kappler, Matthias, “Ottoman Versified Dictionaries for Balkan Languages: a Comparative Analysis”, Zeitschrift für Balkanologie 37.1 (2001), p. 10-20.

  121. Kappler, Matthias, Turcizmi nell' "Alipasiadha" di Chatzi Sechretis. Silvio Zamorani Editore, Torino, 1993.

  122. Kappler, Matthias, "Verso un nouvo Thesaurus dei turcismi balkanici: la dimensione dialettale e materiale sui turcismi greco-epiroti dei secoli XVIII-XIX." Kappler, Matthias. Turkish language contacts in South-Eastern Europe - Articles in Italian, German, French and English. Isis Press, Istanbul, 2002, p. 231-272.

  123. Karakaya-Stump, Ayfer, “The Vefā’iyye, the Bektashiyye and Genealogies of “Heterodox” Islam in Anatolia: Rethinking the Köprülü Paradigm”, Turcica 44 (2012-2013), p. 279-300.

  124. Kastrati, Jup, Historia e albanologjisë (1497-1997). Vëllimi i parë (1497-1853). Argeta LMG, Tiranë, 2000.

  125. Kiel, Machiel, “The Bektashi Tekke of Durbali Sultan in Central-Greece: Some Notes on its Architecture, Epigraphy and History”, Sufism and Sufis in Ottoman Society: Sources - Doctrine - Rituals - Turuq - Architecture - Literature Iconography - Modernism. Re. Ahmet Yaşar Ocak. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 2005, p. 421-441.

  126. Kissling, Hans Joachim, “Zur Frage der Anfänge des Bektašītums in Albanien”, Oriens 15 (1962): 281-286.

  127. Koç, Yunus, “İskân”, TDV İslâm Ansiklopedisi. gözden geçirilmiş 2. basım. Vëll. e EK-1. Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara, 2020. 657-659.

  128. Kodra, Klara, ““Erveheja” e M. Kyçykut dhe novela e nëntë e ditës së dytë të “Dekameronit” të Bokaços”, Studime filologjike, 1-2 (2008), f. 179-189.

  129. Koliqi, Ernest, “Dy shkollat letrare shkodrane”, Koliqi, Ernest. Kritikë dhe estetikë. Re. Stefan Çapaliku. Apollonia, Tiranë, 1999a, f. 13-21.

  130. Koliqi, Ernest, Kritikë dhe estetikë. Re. Stefan Çapaliku. Apollonia, Tiranë, 1999.

  131. Koliqi, Ernest, “Shkolla letrare e françeskajvet.” Koliqi, Ernest. Kritikë dhe estetikë. Re. Stefan Çapaliku. Tiranë: Apollonia, 1999c, f. 25-27.

  132. Koliqi, Ernest, “Shkolla letrare e jezuitvet.” Koliqi, Ernest. Kritikë dhe estetikë. Re. Stefan Çapaliku. Apollonia, Tiranë, 1999b, f. 22-24.

  133. Konitza, Faik, Kaléndari i Malévé - me zbukurimé per 1900. Perlindia é Shqipetarevé, Bruxelles, 1900.

  134. Köprülü, Fuad, Türk Edebiyatında İlk Mutasafıvvlar. Re. Orhan F. Köprülü. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1976.

  135. Kotzageorgis, Phokion P., “Për një përkufizim të kulturës osmane: rasti i turkojaniotëve”, Përpjekja - Shqiptarët në Perandorinë Osmane 25.36-37 (2020), f. 190-202.

  136. Kotzageorgis, Phokion P., “Pour une définition de la culture ottomane: le cas des Tourkoyanniotes”, Études balkaniques 16 (2009), p. 17-32.

  137. Kotzageorgis, Phokion P., “Reworking the Ascension in Ottoman Lands: An Eighteenth-Century Mirʿājnāma in Greek from Epirus”, The Prophet's Ascension: Cross-Cultural Encounters with the Islamic Mirʿāj Tales. Re. Christiane Gruber dhe Frederick Colby. Indiana University Press, Bloomington – Indianapolis, 2010, f. 297-312.

  138. Krasniqi, Gazmend, Poezia shqipe - një histori letrare. Ombra GVG, Tiranë, 2016.

  139. Krasniqi, Nehat, “Gjurmë të zanafillës së letërsisë shqipe alhamiado”, Kontribute albanologjike: Studime dhe dokumente historike e letrare të periudhës osmane. Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2011, f. 349-363.

  140. Krasniqi, Nehat, “Vasijetnameja e Mulla Dervish Pejës”, Studime Orientale 2 (2002), f. 13-51.

  141. Krasniqi, Nehat, “Vrojtime të reja mbi jetën dhe veprën letrare të Nezim Frakullës”, Kontribute albanologjike: Studime dhe dokumente historike e letrare të periudhës osmane. Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2011, f. 381-398.

  142. Krasniqi, Nehat, Zhvillimi i kulturës shqiptare me ndikime orientale prej shekullit XVIII deri në fillimet e Rilindjes Kombëtare. Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2017.

  143. Kushner, David, The Rise of Turkish Nationalism 1876-1908. Frank Cass, London - New Jersey, 1977.

  144. Leezenberg, Michiel, “The Vernacular Revolution: Reclaiming Early Modern Grammatical Traditions in the Ottoman Empire”, History of Humanities 1.2 (2016), p. 251-275.

  145. Lewis, Bernard, The Emergence of Modern Turkey. 2. London - Oxford - New York: Oxford University Press, 1968.

  146. Lindstedt, Jouko, “Multilingualism in the Central Balkans in late Ottoman times”, In search of the center and periphery: Linguistic attitudes, minorities, and landscapes in the Central Balkans. Re. Max Wahlström dhe Maxim Makartsev. Helsinki: Helsingin yliopisto, nykykielten laitos, 2016, p. 51-67.

  147. Lloshi, Xhevat, Rreth alfabetit të shqipes. Logos-A, Shkup - Prishtinë - Tiranë, 2008.

  148. Luli, Faik dhe Islam Dizdari, Mevludet në gjuhën shqipe. Camaj-Pipa, Shkodër, 2002.

  149. Matzinger, Joachim, Der Altalbanische Text Mbsuame e Krështerë (Dottrina cristiana) des Lekë Matrënga von 1592: Eine Einführung in die albanische Sprachwissenschaft. J.H. Röll, Dettelbach, 2006.

  150. Mehmeti, Ahmet, Abedin Dino. Onufri, Tiranë, 1998.

  151. Mélikoff, Irène, Abū Muslim, le “Porte-Hache” du Khorassan, dans la tradition épique turco-iranienne. Adrien Maisonneuve, Paris, 1962.

  152. Mélikoff, Irène, “Abu Muslim, patron des akhis”, De l'épopée au mythe: Itinéraire turcologique. Éditions Isis, Istanbul, 1995a, p. 35-40.

  153. Mélikoff, Irène, “Bektaşî-Alevîler’de Ali’nin Tanrılaştırılması”, Tarihten Teolojiye: İslam İnançlarında Hz. Ali. Re. Ahmet Yaşar Ocak. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2005b. 79-101.

  154. Mélikoff, Irène, Hadji Bektach: un mythe et ses avatars. Genèse et évolution du soufisme populaire en Turquie. Brill, Leiden, 1998.

  155. Mélikoff, Irène, “Le divination d'Ali chez les Betachis-Alevis”, From history to theology Ali in Islamic beliefs. Re. Ahmet Yaşar Ocak. Turkish Historical Society, Ankara, 2005a, p. 83-110.

  156. Mélikoff, Irène, “Le drame de Kerbelâ dans la litérature épique turque”, De l'épopée au mythe: Itinéraire turcologique. Éditions Isis, Istanbul, 1995b, p. 41-55.

  157. Mélikoff, Irène, “Yunus Emre ile Hacı Bektaş”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 20 (1972): 27-36.

  158. Memishi, Isa, Transkriptimi i shkrimeve shqipe me grafi arabe. Tezë doktorature: Universiteti i Prishtinës, 2005.

  159. Mignon, Laurent, Uncoupling Language and Religion: An Exploration into the Margins of Turkish Literature. Academic Studies Press, Boston, 2021.

  160. Movako, Muhammed, “Arnavutluk’ta Bektaşî Edebiyatı”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 6.10 (1999): 51-60.

  161. Mufaku, Muhamed, Lidhjet letrare shqiptare-arabe. ACFOS, Tiranë, 2009.

  162. Myderrizi, Osman, “"Erveheja" dhe Muhamet Çami”, Buletin i Institutit të Shkencavet 1 (1951), f. 72-81.

  163. Myderrizi, Osman, “Dorëshkrime të vjetra shqip të panjohura të Gjirokastrës”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës, Seria Shkencat Shoqërore 2 (1959), f. 159-189.

  164. Myderrizi, Osman, “Erveheja”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria Shkencat Shoqërore 1 (1957), f. 253-278.

  165. Myderrizi, Osman, “Fjalori shqip-turqisht i Hafiz Ali Ulqinakut (I)”, Studime filologjike, 3 (1965a), f. 155-188.

  166. Myderrizi, Osman, “Fjalori shqip-turqisht i Hafiz Ali Ulqinakut (II)”, Studime filologjike, 4 (1965b), f. 141-170.

  167. Myderrizi, Osman, “Hasan Zyko Kamberi”, Buletin për Shkencat Shoqërore 1 (1955c), f. 93-109.

  168. Myderrizi, Osman, “Letërsia fetare e bektashive”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës, Seria Shkencat Shoqërore 3 (1955b), f. 131-142.

  169. Myderrizi, Osman, “Letërsia shqipe me alfabetin arab”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës, Seria Shkencat Shoqërore 1 (1955a), f. 148-155.

  170. Myderrizi, Osman, “Nezim Frakulla (1690(?) - 1750)”, Buletin për Shkencat Shoqërore (1954), f. 56-76.

  171. Myderrizi, Osman, "Një dorëshkrim shqip i panjohur i Gjirokastrës (shek. XIX)", Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës, Seria Shkencat Shoqërore 1 (1957), f. 177-200.

  172. Myderrizi, Osman, “Një fjalor i vjetër Shqip-Tyrqisht”, Buletin i Institutit të Shkencavet 1 (1951), f. 82-85.

  173. Myderrizi, Osman, “Tekstet e vjetra shqip me alfabetin arab”, Konferenca e Parë e Studimeve Albanologjike, Tiranë, 15-21 Nëndor, 1962. Universiteti Shtetëror i Tiranës, Institiuti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Tiranë, 1965, f. 287-291.

  174. Nadin, Lucia, Venezia e Albania. Una storia di incontri e secolari legami = Venice and Albania. A history of encounters and secular ties. Regione del Veneto, Venezia, 2013.

  175. Nagel, Tilman, Alexander der Grosse in der frühislamischen Volksliteratur. Verlag für Orientkunde Dr. H. Vorndran, Walldorf-Hessen, 1978.

  176. Neziri, Zeqirja, “Kriteret e periodizimit të letërsisë “së vjetër” shqipe”, Letërsia si e tillë: Probleme të vlerësimit të trashëgimisë sonë letrare (Akte të Konferencës shkencore në Tiranë me këtë temë të mbajtur në Tiranë. Re. Dilaver Dilaveri, Enver Muhametaj dhe Ymer Çiraku. Toena, Tiranë, 1996, f. 89-106.

  177. Norris, H. T., Popular Sufism in Eastern Europe: Sufi brotherhoods and the dialogue with Christianity and ‘Heterodoxy’. Routledge, London - New York, 2006.

  178. Norris, Harry T., Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world. University of South Carolina Press, Columbia, 1993.

  179. Ocak, Ahmet Yaşar, Alevî ve Bektaşî İnançlarının İslâm Öncesi Temelleri. 3. İletişim Yayınları, İstanbul, 2002.

  180. Ocak, Ahmet Yaşar, “Balım Sultan”, TDV İslâm Ansiklopedisi. Vëll. i 5. Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 1992. 17-18.

  181. Ocak, Ahmet Yaşar, From history to theology Ali in Islamic beliefs. Re. Ahmet Yaşar Ocak. Turkish Historical Society, Ankara, 2005.

  182. Ocak, Ahmet Yaşar, Türk Folklorunda Kesik Baş (Tarih - Folklor İlişkisinden bir Kesit). Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 1989.

  183. Oktay Uslu, Zeynep, “Aleviliğin ve Bektaşiliğin Kültürel ve Edebi Kaynaklarını Nasıl Anlarız?”, Şerhh Şiir ve Eleştiri Dergisi 6 (2017): 110-116.

  184. Oktay-Uslu, Zeynep, “Alevism as Islam: rethinking Shahab Ahmed’s conceptualization of Islam through Alevi poetry”, British Journal of Middle Eastern Studies 49.2 (2022), p. 305-326.

  185. Omari, Anila, Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe. Botimet Albanologjike, Tiranë, 2012.

  186. Osmani, Tomor, Udha e shkronjave shqipe. Histori e alfabetit. 2. Akademia e Shkencave e Republikës së Shqipërisë, Tiranë, 2008.

  187. Özmen, İsmail, re., Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, 1 (13. Yüzyıldan 16. Yüzyıla Kadar). Kültür Bakanlığı, Ankara, 1998.

  188. Özmen, İsmail, Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, 2 (16. Yüzyıl). Re. İsmail Özmen. Kültür Bakanlığı, Ankara, 1998.

  189. Özmen, İsmail, Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, 3 (17.-18. Yüzyıl). Re. İsmail Özmen. Kültür Bakanlığı, Ankara, 1998.

  190. Özmen, İsmail, Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, 4 (19. Yüzyıl). Re. İsmail Özmen. Kültür Bakanlığı, Ankara, 1998.

  191. Özmen, İsmail, Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, 5 (20. Yüzyıl). Re. İsmail Özmen. Kültür Bakanlığı, Ankara, 1998.

  192. Pipa, Arshi, Albanian Literature: Social Perspectives. Dr. Rudolf Trofenik, München, 1978.

  193. Pipa, Arshi, “Shepherds and Peasants in Albanian Literature”, Albanian Literature: Social Perspectives. Dr. Rudolf Trofenik, München, 1978. 83-129.

  194. Pirraku, Muhamet, “Gjurmë të veprimtarisë letrare shqipe me alfabet arab në Kosovë”, Dituria 1-2 (1978), f. 77-128.

  195. Pirraku, Muhamet, “Gjurmë të veprimtarisë letrare shqipe me alfabet arab në Kosovë (III)”, Gjurmime albanologjike - Seria e shkencave filologjike 1980 10 (1980), f. 203-224.

  196. Pirraku, Muhamet, Kultura kombëtare shqiptare deri në Lidhjen e Prizrenit. Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1989.

  197. Pogoni, Bardhyl, Albanian writing systems. Ph.D. Dissertation: Indiana University, 1967.

  198. Pulevski, Ǵorǵe M., Rečnik od tri jezika = Fjal'tor nka tre gjuha = Ljugat uč ljisaniden. Državna štamparija, Beograd, 1875.

  199. Pulevski, Ǵorǵe M., Rečnik ot' četiri jezika: I. Srpsko-Albanski II. Arbanski-Arnautski III. Turski IV. Grčki. Štamparija N. Stefanovića i družine, Beograd, 1873.

  200. Rexhebi, Baba, Misticizma islame dhe bektashizma. 2. Tiranë, 1995.

  201. Rexhebi, Baba, Misticizma Islame dhe Bektashizma. Waldon Press, New York, 1970.

  202. Rexhepi, Abdulla, “Poetika orientale në poezinë shqipe”, Studime, 2018 25 (2019), f. 287-303.

  203. Rossi, Ettore, “La fonte turca della novella poetica albanese "Erveheja" di Muhamet Çami (sec. XVIII-XIX) e il tema di "Florence i Rome" e di "Crescentia"”, Oriente Moderno 28-.7-9 (1948), p. 143-153.

  204. Rossi, Ettore, “Notizia su un manoscritto del canzoniere di Neẓīm (secolo XVII-XVIII) in caretteri arabi e lingua albanese”, Rivista degli studi orientali 21.2/3/4 (1946), p. 219-246.

  205. Rossi, Ettore, “Un inedito lessico rimato turco-albanese composto a Scutari nel 1835”, Rivista degli studi orientali 26.1/4 (1951), p. 114-123.

  206. Salakidis, Georgios, “Islamische Frömmigkeit in griechischer Sprache: Ein griechisches Gedicht in arabischer Schrift auf die Geburt des Propheten Muhammad”, Linguistic minorities in Turkey and Turkic-speaking minorities of the periphery. Re. Christiane Bulut. Harrassowitz, Wiesbaden, 2018, p. 343-407.

  207. Salihu, Hajdar, re., Poezia e bejtexhinjve. Rilindja, Prishtinë, 1987.

  208. Sanjian, Avedis K. dhe Tietze, Andreas, Eremya Chelebi Kömürjian's Armeno-Turkish Poem "The Jewish Bride". Otto Harrassowitz, Wiesbaden, 1981.

  209. Sawyer, Caroline Goodwin, Alexander, History, and Piety: A Study of Ahmedī's 14th-Century Ottoman Iskendernāme. PhD Dissertation: Columbia University, 1997.

  210. Schirò Junior, Giuseppe, Storia della letteratura albanese. Nouva Accademia Editrice, Milano, 1959.

  211. Sinani, Shaban, Historia e letërsisë shqipe: çështje të hapura (kurs ligjëratash universitare). Naimi, Tiranë, 2015.

  212. Skendi, Stavro, “The History of the Albanian Alphabet: A Case of Complex Cultural and Political Development”, Südost-Forschungen 19 (1960), p. 263-284.

  213. Skëndo, Lumo, “Disa dorëshkrime shqip me gërma tyrqishte”, Diturija 2.8 (1927), f. 288-299.

  214. Skëndo, Lumo, “Për shkrime të haruarë dhe të pa-diturë”, Diturija 2.2 (1916), f. 20-23.

  215. Skëndo, Lumo, “Për shkrime të haruarë dhe të pa-diturë”, Diturija 2.1 (1926), f. 1-6.

  216. Somel, Selçuk Akşin, Osmanlı'da Eğitim Modernleşmesi (1839-1908): İslâmlaşma, Otokrasi ve Disiplin. Përkth. Osman Yener. İletişim, İstanbul, 2010.

  217. Somel, Selçuk Akşin, “Ottoman Islamic education in the Balkans in the nineteenth century”, Islamic Studies 36.2/3 (1997), p. 439-464.

  218. Strauss, Johann, “Graeco-turcica: Die Muslime in Griechenland und ihr Beitrag zur osmanischen Literatur”, Die Kultur Griechenlands in Mittelalter und Neuzeit: Bericht über das Kolloquium der Südosteuropa-Kommission, 28.-31. Oktober 1992. Re. Reinhard Lauer dhe Peter Schreiner. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1996, p. 325-351.

  219. Strauss, Johann, “The greek connection in the nineteenth-century Ottoman intellectual history”, Greece and the Balkans. Cultural encounters since the Enlightenment. Re. Dimitris Tziovas. Routlege, London, 2003, p. 47-67.

  220. Strauss, Johann, “The millets and the Ottoman language: The contribution of Ottoman Greeks to Ottoman Letters (19th-20th centuries)”, Die Welt des Islams 35.2 (1995), p. 189-249.

  221. Shaw, Wendy M. K., What is “Islamic” Art? Between Religion and Perception. Cambridge University Press, Cambridge, 2019.

  222. Shetos, [Shefik Osmani], “Nezim Ibrahim Frakulla nga Berati”, Kultura Islame 3.5-6-7 (1942), f. 159-165.

  223. Shuteriqi, Dhimitër S., Shkrimet shqipe në vitet 1332-1850. Akademia e Shkencave e RP Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1976.

  224. Shuteriqi, Dhimitër S., etj., Historia e Letërsisë Shqiptare - që nga fillimet deri te Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare. Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1983.

  225. Shuteriqi, Dhimitër S., Bihiku, Koço dhe Domi, Mahir, Historia e letërsisë shqipe. Vëllimi I: Folklori shqiptar - Letërsia e vjetër shqipe. Universiteti Shtetëror i Tiranës, Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Tiranë, 1959.

  226. Temizkan, Mehmet, “Bektaşî Edebiyatının Birinci Dönemi ve Bu Dönemdeki Hâkim Temalar”, Prof. Dr. Fikret Türkmen Armağanı. Re. Gürer Gülsevin dhe Metin Arıkan. Kanyılmaz Matbaası, İzmir, 2005. 685-693.

  227. Temizkan, Mehmet, “Bektaşi Edebiyatının İkinci Dönemindeki Hâkim Temalar”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi 59 (2011): 325-340.

  228. Topalli, Kolec, Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe. Botimet Albanologjike & Botime Jozef, Tiranë – Durrës, 2017.

  229. Trix, Frances, “Alphabet conflict in the Balkans: Albanian and the Congress of Monastir”, International Journal of the Sociology of Language 128 (1997), p. 1-23.

  230. Trix, Frances, Spiritual discourse: Learning with an Islamic Master. University of Pennsylvania Press, Philadelphia, 1993.

  231. Trix, Frances, “The Stamboul Alphabet of Shemseddin Sami Bey: Precursor to Turkish Script Reform”, International Journal of Middle East Studies 31.2 (1999), p. 255-272.

  232. Tyrabiu, Ali, Historija e përgjithëshme e bektashinjvet. Shtyp. "Mbrothësia" Kristo P. Luarasi, Tiranë, 1929.

  233. Tyrabiu, Ali, Literatyra e Bektashivet a vjersha të përkthyera prej Shkrimtarëve Bektashinj të vjetër. Shtypshkronja "Mbrothësija" Kristo P. Luarasi, Tiranë, 1927.

  234. Unseth, Peter, “Sociolinguistic parallels between choosing scripts and languages”, Written Language and Literacy 8.1 (2005), p. 19-42.

  235. Unseth, Peter, “The sociolinguistics of script choice: an introduction”, International Journal of the Sociology of Language 192 (2008), p. 1-4.

  236. Vehbiu, Ardian, “Për një histori në baza formale të letërsisë shqipe”, Fraktalet e shqipes: Rrëgjimi i gjeometrive të standardit. Çabej, Tiranë, 2007, f. 146-205.

  237. Versteegh, Kees, “Can a Language be Islamic?”, Eurasian Studies 18 (2020), p. 5-25.

  238. Vlora, Eqrem bej, Kujtime 1885-1925. Përkth. Afrim Koçi. Shtëpia e Librit dhe e Komunikimit, Tiranë, 2003.

  239. Vreto, I., re. Erveheja - vjershuarë prej Muhamet Çamit, mbaruarë prej Hajdar Gjirokastritit. Bukuresh: Shkronjëtore e Shoqërisë "Dituri", 1888.

  240. Yıldırım, Ahmet, “Tasavvufta Ricâlü’l-Gayb Telakkisi ve Konuyla İlgili Bazı Rivayetler”, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4 (1997): 117-147.

  241. Yıldırım, Rıza, ““Kujt i thonë bektashi?”: Përpjekje për një studim analitik mbi shtrirjen dhe kufijtë e nocionit “bektashi””, Mejdani - Revistë mbi mendimin fetar, filozofik dhe shkencor 3.12 (2021), f. 85-117.

  242. Yıldırım, Rıza, “Bektaşi Kime Derler?: “Bektaşi” Kavramının Kapsamı ve Sınırları Üzerine Tarihsel Bir Analiz Denemesi”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi 55 (2010): 23-58.

  243. Yıldırım, Rıza, Hacı Bektaş Veli'den Balım Sultan'a Bektaşiliğin Doğuşu. İletişim, İstanbul, 2019.

  244. Yıldırım, Rıza, Rumeli’nin Fethinde ve Türkleşmesinde Öncülük Etmiş Bir Gâzi Derviş: Seyyid Ali Sultan (Kızıldeli) ve Velayetnâmesi. Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2007.

  245. Yıldırım, Rıza, “The Bektaşiyya: the formative period, 1250–1516”, Routledge Handbook on Sufism. Re. Lloyd Ridgeon. Routledge, London - New York, 2020, p. 217-232.

  246. Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev, Albanskij toskskij govor sela Lešnja (kraina Skrapar). Marburg an der Lahn: Biblion Verlag, 2002.

  247. Zakhos-Papazariou, E., “Babel balkanique. Histoire politique des alphabets utilisés dans les Balkans”, Cahiers du Monde Russe et Soviétique 13.2 (1972), p. 145-179.

  248. Zamputi, Injac, “Një dorëshkrim bektashjan i gjysmës së shekullit XIX (1850-1860)”, Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës, Seria Shkencat Shoqërore 4 (1955), f. 203-210.

Downloads

Published

2022-12-06

How to Cite

Dibra, F. (2022). Përtej aljamiados: tekstet shqipe letrare të traditës islame me alfabet grek: (vijon nga numri paraardhës). Studime Filologjike, 1(3-4), 51–86. https://doi.org/10.62006/sf.v1i3-4.4974

Numër

No. 3-4 (2022): Studime Filologjike

Section

Artikuj

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.