Proposals for orthography - a starting point for improving the orthography of albanian
DOI:
https://doi.org/10.62006/sf.v1i3-4.3040Abstract
The language norm is a linguistic response of language planners to the state of language in a certain period of time. But, as a historic category, the language norm has to reflect linguistic changes that happen in the speech acts during a large span of time. Consequently, the intervention of corpus planners of the standard language in order to reply to the new state of language is something not only normal, but also necessary. In order to keep the pace with changes, it is necessary to review periodically the orthographic norm, which reflects changes of phonetic, lexical and grammatical norms. But while these norms change in a normal way, mirroring changes in the speech of a certain period of time, the orthographic norm needs the intervention of language planners. The question here is how and by whom the reviewing of orthographic rules has to be made: based on personal views of a small group of linguists, or based on the proposals for changes of different rules made by Albanian linguists during a 50-year period? In this paper we are of the opinion that the second route has to be followed. The approval of changes of spelling rules has to be made by the community of language researchers, writers and editors based on the proposals. This is quite feasible, because in their hands is the book in two volumes “Proposals on orthography” (2022). To simplify their work, a questionnaire of proposals has to be made with “yes” and “no” questions. Later on, answers to this questionnaire must be filtered out in order to discern proposals that are accepted by 90-100% of the respondents, by 75-89% etc. The percentage that will be as a threshold for intervention in the rules will be decided by a group of planners, but the acceptance of changes has to be made in a conference of the above-mentioned actors.Keywords:
alternativë, drejtshkrim, këshill, konferencë, normë, parim fonetik, përmirësim, platformë, propozim, rregull, shqipeDownloads
References
-
K. Topalli, “Materiali që do të paraqitet për diskutim në grupin e drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, Shkup, 2022, f. 115-160.
-
R. Memushaj, “Të mbrosh gjuhën, nuk është e turpshme”, në Për shqipen standarde III, Kristalina, Tiranë, 2017, f. 274.
-
R. Memushaj. “Sa është e mbështetur gjuhësisht reforma ndërakademike e drejtshkrimit?”, në Për shqipen standarde III, Kristalina, Tiranë, 2017, f. 66.
-
“Orientime të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës për çështjen e shqipes standarde”, Gazeta shqiptare, 11.07.2004.
-
Shih: B. Bokshi. “Çështje të drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 37-41; K. Topalli. “Drejtshkrimi i shqipes si sistem”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 66-114; po ai, “Materiali që do të përgatitet për diskutim në grupin e drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 115-160.
-
Themi “u lexuan” dhe jo “u redaktuan” (megjithëse në frontespicin e të dy vëllimeve emri i Xh. Lloshit del si redaktor), pasi të gjithë artikujt e përfshirë në dy vëllimet ishin botuar në shtypin shkencor, kështu që redaktimi i tyre jo vetëm që do të ishte i pakuptim, por edhe do të përbënte shkelje ligjore.
-
Një botim paralel i këtyre dy vëllimeve është bërë nga fondacioni “Alsar”, po duke e fshirë emrin e përgatitësit dhe duke vënë emrin e drejtuesit të këtij fondacioni si përgatitës i dy vëllimeve, ndërkohë që materialet iu dorëzuan të faqosura në PDF. Ndonëse qe menduar si një botim jo për qëllime fitimi, që do t’u shpërndahej të gjithë gjuhëtarëve, ai po shitet në librari me një çmim të kripur!
-
Kurse zgjidhja që përmirësimet t’i bëjë një njeri i vetëm, do të ishte një aventurë e cila do ta rrezikonte drejtshkrimin, sepse projekti i ri do të stigmatizohej si “drejtshkrimi i X-it” dhe do të kishte më shumë arsye të mos pranohej.
-
R. Qosja. “Fjala e hapjes në simpoziumin e Prishtinës (1980)”, në Probleme aktuale të kulturës së gjuhës shqipe, Prishtinë, 1983, f. 8.
References
K. Topalli, “Materiali që do të paraqitet për diskutim në grupin e drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, Shkup, 2022, f. 115-160.
R. Memushaj, “Të mbrosh gjuhën, nuk është e turpshme”, në Për shqipen standarde III, Kristalina, Tiranë, 2017, f. 274.
R. Memushaj. “Sa është e mbështetur gjuhësisht reforma ndërakademike e drejtshkrimit?”, në Për shqipen standarde III, Kristalina, Tiranë, 2017, f. 66.
“Orientime të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës për çështjen e shqipes standarde”, Gazeta shqiptare, 11.07.2004.
Shih: B. Bokshi. “Çështje të drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 37-41; K. Topalli. “Drejtshkrimi i shqipes si sistem”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 66-114; po ai, “Materiali që do të përgatitet për diskutim në grupin e drejtshkrimit”, në Propozime për drejtshkrimin, vëll. I, ITSHKSH, Shkup, 2022, f. 115-160.
Themi “u lexuan” dhe jo “u redaktuan” (megjithëse në frontespicin e të dy vëllimeve emri i Xh. Lloshit del si redaktor), pasi të gjithë artikujt e përfshirë në dy vëllimet ishin botuar në shtypin shkencor, kështu që redaktimi i tyre jo vetëm që do të ishte i pakuptim, por edhe do të përbënte shkelje ligjore.
Një botim paralel i këtyre dy vëllimeve është bërë nga fondacioni “Alsar”, po duke e fshirë emrin e përgatitësit dhe duke vënë emrin e drejtuesit të këtij fondacioni si përgatitës i dy vëllimeve, ndërkohë që materialet iu dorëzuan të faqosura në PDF. Ndonëse qe menduar si një botim jo për qëllime fitimi, që do t’u shpërndahej të gjithë gjuhëtarëve, ai po shitet në librari me një çmim të kripur!
Kurse zgjidhja që përmirësimet t’i bëjë një njeri i vetëm, do të ishte një aventurë e cila do ta rrezikonte drejtshkrimin, sepse projekti i ri do të stigmatizohej si “drejtshkrimi i X-it” dhe do të kishte më shumë arsye të mos pranohej.
R. Qosja. “Fjala e hapjes në simpoziumin e Prishtinës (1980)”, në Probleme aktuale të kulturës së gjuhës shqipe, Prishtinë, 1983, f. 8.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2023 Academy of Albanian Studies

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
